เรื่องนี้ เคยโพสต์ลงไว้ที่ OKnation.net ตั้งแต่ปี 2556 ปัจจุบันเวปนั้นปิดตัวลงแล้ว ตามหาอ่านกันอีกไม่ได้ แต่ผมคิดว่าน่าจะยังมีประโยชน์แก่ผู้อ่านอยู่ จึงรีโพสต์ไว้ ณ ที่นี้
สมัยสิบกว่าปีที่แล้ว เมื่อครั้งผมไปช่วยงานด้านการเงินให้โรงงานแห่งหนึ่ง โรงงานแห่งนี้ประสบปัญหาทางการเงินรุมเร้า อันเนื่องมาจากผลงานชิ้นโบว์ดำต้มยำกุ้งอันลือลั่นระดับโลก อยู่ดีๆ ค่าเงินบาทก็ตกฮวบไปกว่าครึ่ง หนี้สินที่เป็นเงินตราต่างประเทศก็งอกขึ้นมากว่าเท่าตัว เคราะห์ซ้ำกรรมซัด ธนาคารเจ้าหนี้กลัวตายจึงซ้ำเติมด้วยการระงับสินเชื่อหมุนเวียนอีก จนโรงงานแทบไม่มีเงินจะจ่ายเงินเดือนและค่าแรงให้พนักงาน เถ้าแก่เจ้าของกิจการต้องวิ่งไปกู้หนี้ยืมสินจากคนรู้จักมาจ่ายเงินเดือนให้พนักงาน ช่วงนั้นทั้งเถ้าแก่และพนักงานเครียดไปตามๆ กัน
น้องคนหนึ่งในแผนกการเงินแอบกระซิบถามผมว่า “พี่ๆ แล้วเดือนหน้า หนูจะได้เงินเดือนมั้ย? ” ผมตอบกลับในทันใดว่า “ตราบใดที่พี่มีชีวิตทำงานอยู่ที่นี่ คนทั้งโรงงานได้เงินเดือนแน่ๆ” คำพูดประโยคนั้นภายใต้มาดนิ่งๆ ช่วยให้แววตาของน้องคนนั้นเปล่งประกายความมั่นใจ มีแรงใจสู้ต่อไป... โม้ให้กำลังใจแบบไม่ได้คิดแบบนี้ ถ้าพลาดไม่เป็นจริงขึ้นมาก็เสียคำพูด เสียความเคารพ เสียความเป็นผู้นำไป โชคดีปลายเดือนนั้นเถ้าแก่ตัดใจขายสินค้าล่วงหน้าออกไปล๊อตหนึ่งแม้ว่าราคาอาจยังต่ำไปนิดนึงในสายตาหลายคน โรงงานจึงมีเงินมาจ่ายเงินเดือนได้ เรื่องนี้จึงช่วยเสริมสร้างความมั่นใจให้เธอและพนักงานคนอื่นได้อีก
โดยปกติโรงงานแห่งนี้จะจ่ายโบนัสให้พนักงานในช่วงตรุษจีน
แต่ในช่วงนั้นด้วยปัญหาสภาพคล่อง
โรงงานไม่สามารถจ่ายโบนัสให้พนักงานได้เหมือนอดีตที่ผ่านมา
แต่เถ้าแก่ก็ยังดูแลพนักงานอยู่ดังเดิม ไม่มีเงินแจกก็แจกขนมแทน
ภาพของเถ้าแก่ที่ถือถาดขนมจันอับ พวกถั่วตัด ถั่วชุบน้ำตาล ฯลฯ เดินมาหาผม
ยืนขนมเหล่านี้ให้พร้อมรอยยิ้ม และบอกว่า “ลื้อเอาไปกิน จะได้เฮงๆ”
ยังคงอยู่ในใจผมเสมอ เถ้าแก่มีน้ำใจดี ลูกน้องก็รักครับ
[ภาพขนมจันอับ ทั้ง 5 ชนิด โดยคุณวิภา จิรภาไพศาล ...ต้นฉบับ https://www.silpa-mag.com/culture/article_62926]
ปัจจุบัน
ธุรกิจลูกหลานจีนในไทยหลายแห่งก็ยังจ่ายโบนัสในช่วงตรุษจีนเหมือนรุ่นบรรพบุรุษที่ผ่านมา
ลูกค้ารายหนึ่งที่ผมไปช่วยออกแบบระบบบริหารเงินเดือนให้ก็เช่นกัน
รายนี้กรรมการผู้จัดการซึ่งเป็นลูกสาวของเจ้าของกิจการ
จะเป็นคนแจกซองอั่งเปาโบนัสให้พนักงานทุกคนทีละคนด้วยตัวเอง แม้จำนวนพนักงานจะเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ
จนปัจจุบันราวๆ 200 คนแล้วก็ตาม ระหว่างแจกเธอก็ถือโอกาสพูดคุยกับพนักงานไปด้วย
ช่วยเสริมสร้างสัมพันธ์ภาพระหว่างเจ้าของและพนักงานได้เป็นอย่างดี
ทำให้อัตราการลาออกของพนักงานในโรงงานแห่งนี้ต่ำมาก ความผูกพันที่พนักงานมีต่อองค์กรสูง
อย่างเช่นในช่วงที่ประสบวิกฤตน้ำท่วมปี 2554
ซึ่งโรงงานโดนน้องน้ำโอบล้อมพื้นที่ด้วยความสูงเมตรเศษ ก็ยังมีพนักงานจำนวนมากที่ฝ่าสายน้ำเข้ามาช่วยต่อสู้กระแสน้ำและเดินเครื่องผลิตสินค้าส่งลูกค้า
ในขณะที่โรงานในละแวกใกล้เคียงยอมแพ้ปิดตัวเองแล้ว
วิธีการแจกโบนัสช่วงตรุษจีนของธุรกิจแห่งนี้
จึงเป็นแนวคิดการบริหารที่น่าสนใจ
เพราะเป็นให้โบนัสที่ได้ผลตอบแทนกลับมามากกว่าการให้โบนัสแบบทั่วไปครับ
สุขสันต์เทศกาลตรุษจีนครับ
ขอให้ผู้อ่านทุกท่านมั่งมีศรีสุข ร่ำรวย เฮงๆ ถ้วนหน้าครับ
ด้วยความปรารถนาดี
สุมน จักษ์เมธา
หมายเหตุ ด้วยแรงใจ ความสามารถ ความมุมานะ และความทุ่มเทของกลุ่มเจ้าของและพนักงาน กิจการจึงผ่านวิกฤตนั้นไปได้ แม้จะดูทุลักทุเลไปบ้างในบางช่วงเวลาก็ตาม ปัจจุบันโรงงานแห่งนั้นยืนหยัดได้ด้วยดี สถานภาพทางการเงินมั่นคงจนขยายกิจการได้แล้ว



